گرداب فتنه

حادثه ها و فتنه ها، عبرت آموز و بیدار گردند. از عبرت های مهم فتنه، زمان شناسی و دشمن شناسی است. زمان شناسی یعنی فهم آنچه در ظرف زمان می گذرد و دشمن شناسی یعنی شناخت جبهه حق و باطل و تشخیص ترفندهای دشمنان.
یکی از دوران های پرآشوب و فتنه خیز ‌تاریخ، دوران خلافت امام علی (علیه السلام) بود و آنچه اکنون برای ما مهم است عملکرد یگانه مرد روزگار، امام علی (علیه السلام) در برخورد با فتنه است. از این رو، در چند شماره، ویژگی های فتنه، علل و زمینه های پیدایش آن، چگونگی رویارویی با فتنه ها و راه های برون رفت از آنها را از دیدگاه آن حضرت وا می کاویم.(1)

مفهوم فتنه

واژه فتنه در کتاب های لغت بیشتر به مفهوم آزمایش، آشوب، ‌گمراهی و فریفتگی، آمده است.(2)
فتنه به تعبیر قرآن کریم(3)، عامل آزمایش بشر است تا انسان با اراده اش، سعادت یا شقاوت خویش را رقم بزند. هنگامی که فتنه به مردم رو می آورد، خالص ها را از ناخالصی ها جدا می کند. نیروی تفکر و تدبر و اراده، انسان را و می دارد تا میان درست و نادرست، راه و چاه و آب و سراب، یکی را برگزیند.

ویژگی های فتنه از دیدگاه امام علی (ع)(4)

امام علی (علیه السلام) پس از واقعه نهروان خطبه ای می خواند و ویژگی های فتنه را چنین توصیف می کند:
«داستان فتنه ها چنین است؛ هنگامی که رو می آورند فضا را به شبهه می آلایند، اما چون پشت می کنند سخت آگاهی بخشند. به هنگام روی آوردن ناشناخته اند، اما به گاهِ رفتن کامل شناخته شده اند. هجومشان گردبادی کور را می ماند که به شهری فرود می آید و شهر را نادیده می گیرد...»(5)
در این کلام امام، فتنه دارای چند ویژگی است از جمله:

1. آراستگی با حق

آن گاه که فتنه روی می آورد، آن گونه نیست که همگان درکش کنند و چنان آشکار نیست که مردم آن را بشناسند، بلکه چنان خود را به حق آراسته و با آن آمیخته است که بسیاری از مردم بدان رو می کنند و همین رمز گسترش فتنه است.

2. آشکار شدن ماهیتش بعد از تمام شدنش

مردم هنگامی فتنه را می شناسند و چهره واقعی اش را می بینند که جامعه را ترک می کند. این جزئی از ماهیت فتنه است که در پایان راه، پرده از رخ برکشید و باطن نازیبا و بدمنظرش را نمایان سازد. آن زمان، بسیاری که خود را در آتش فتنه افکنده و با آن همراه گشته اند، حاصلی جز حسرت و اندوه نخواهند داشت.

3. کور کننده و تاریک گرا

فتنه همانند بادی که از شهری می گذرد و شهر دیگر را درهم می کوبد، کور کننده و تاریک کننده است. هنگام هجوم فتنه ها چشم ها همدیگر را نمی بینند و انسان ها فریاد یکدیگر را نمی شنوند.

4. فراگیر است

هیچ کس را از فتنه گریزی نیست و کسی نمی تواند دامان خود را از آن برکشد.دانشمندان و نادانان، بزرگان و خُردان، پیران و جوانان، زنان و مردان هر یک را به گونه ای درگیر می سازد.

/ 0 نظر / 5 بازدید